Misterija na obodu pustinje: Drevni mauzoleji iz Kine koji prkose vremenu sada su pod zaštitom UNESCO-a

Na samom obodu surove pustinje Gobi, u podnožju planine Helan, uzdižu se neobične zemljane strukture koje vekovima izazivaju pažnju istraživača. Ovi monumentalni objekti, koje mnogi zbog specifičnog oblika porede sa piramidama ili futurističkim skloništima, zapravo su ostaci veličanstvene dinastije Zapadna Sja, odnosno Xixia, koja je svoj vrhunac doživela između 11. i 13. veka.

Drevne građevine koje skrivaju tajne Tanguta (Izvor: Blic)

Ovaj kompleks, koji je 2025. godine zvanično upisan na listu svetske baštine UNESCO-a, obuhvata devet carskih mauzoleja i preko 270 pratećih grobnica. Nekadašnja država Xixia bila je važno čvorište na Putu svile, mesto gde su se susretale kulture Tanguta, Kineza, Tibetanaca i mnogih drugih naroda. Njihova dominacija okončana je silovitim naletom vojske Džingis-kana 1227. godine, čime je ova civilizacija gotovo izbrisana iz istorijskih knjiga.

Arhitektonska dostignuća drevnog carstva (Izvor: Blic)

Naučnici ističu da današnji izgled grobnica, koje podsećaju na ogoljene zemljane tornjeve, nije njihov izvorni oblik. Vekovi erozije i uticaj klimatskih promena učinili su svoje, ostavljajući samo srž nekada raskošnih kompleksa. Danas, pored klimatskih faktora, lokalitet se suočava sa izazovima modernog doba, uključujući blizinu vojne vazduhoplovne baze, čije vibracije mogu ugroziti stabilnost ovih drevnih spomenika.

Upis na listu UNESCO-a predstavlja potvrdu globalnog značaja ovog nalazišta. Cilj je da se kroz strogo kontrolisane mere konzervacije sačuva ono što je preostalo od Tanguta, kako bi buduće generacije mogle da proučavaju kulturu koja je nekada suvereno vladala ovim delom Azije.