Još jedan izborni ciklus u Bosni i Hercegovini potvrdio je praksu koja u politički život uvodi duboke nedoumice o autentičnosti volje građana. Dok su birači na nedeljnim izborima 4. oktobra 2026. godine svoje poverenje poklonili konkretnim političkim ličnostima, već prvih dana nakon zatvaranja birališta svedočimo masovnom fenomenu u kojem izabrani funkcioneri napuštaju pozicije za koje su kandidovani.

Izbori 2026

Izbori u BiH 2026: Narod izabrao jedne u fotelje sjedaju drugi (Izvor: Nezavisne)

Gradonačelnik Prijedora Slobodan Javor jedan je od onih koji su potvrdili da neće prihvatiti mandat u Narodnoj skupštini Republike Srpske, opredelivši se za ostanak na svojoj dosadašnjoj funkciji. Sličan obrazac ponašanja primetan je i u drugim sredinama. Benjamina Karić, načelnica Novog Sarajeva, kao i Nermin Muzur, načelnik Ilidže, potvrdili su da ostaju na čelu svojih opština, čime automatski otvaraju prostor da njihova mesta u Skupštini Kantona Sarajevo preuzmu kandidati koji nisu bili u fokusu izborne kampanje.

Ovakva politička praksa, iako pravno dozvoljena, otvara niz pitanja o demokratskom legitimitetu. Profesorka sa Fakulteta političkih nauka u Sarajevu, Nermina Mujagić, ističe da ovakvi potezi direktno utiču na poverenje javnosti. Prema njenom mišljenju, situacija u kojoj se nakon izbora koalira sa političkim protivnicima, nakon što su ranije postavljene "crvene linije", predstavlja ozbiljan problem po moralni integritet političkih procesa.

Politički procesi

Birači glasaju, drugi preuzimaju mandate (Izvor: RTV BN)

Stručnjaci iz organizacija poput "Transparency Internationala BiH" ukazuju na širi kontekst ovog problema. Damjan Ožegović, viši istraživač za pravne poslove, smatra da je reč o svesnoj strategiji "guranja" popularnih ličnosti u prvi plan radi privlačenja glasova, čime se suštinski izigrava volja birača. On naglašava da ovakve radnje obesmišljavaju koncept preferencijalnog glasanja jer na kraju u parlamente ulaze ljudi koji nisu uživali direktan legitimitet u onoj meri u kojoj su to činili nosioci listi.

Vesna Čančar, iz Demokratskog centra "Nove nade", dodaje da je potrebno hitno menjanje izbornog zakonodavstva kako bi se onemogućile ovakve pojave, jer trenutno stanje stvara jaz između onoga što birači očekuju i onoga što politički sistem isporučuje nakon prebrojavanja glasova.