Na ostrvu Pag, mestu gde su tokom leta 1941. godine u okviru kompleksa logora Gospić–Jadovno–Pag stradale hiljade ljudi, ponovo su izbile nesuglasice povodom obeležja postavljenih u znak sećanja na žrtve. Udruženje „Jadovno 1941”, sa sedištem u Banjaluci, našlo se u centru pažnje javnosti nakon što su njegovi članovi obnovili drveni krst u uvali Malin, što je u pojedinim političkim krugovima u Hrvatskoj naišlo na oštru reakciju.

Članovi Udruženja „Jadovno 1941” kod krsta postavljenog na Pagu

Članovi Udruženja „Jadovno 1941” kod krsta postavljenog na Pagu (Izvor: Politika)

Dušan Bastašić, predsednik udruženja, navodi da je reč o legitimnom činu sećanja na žrtve, napominjući da su krstovi postavljani uz raniju komunikaciju sa lokalnim vlastima. „Ovo nisu naši krstovi, već obeležja srpskim žrtvama na mestima masovnih grobnica”, ističe Bastašić, dodajući da je cilj očuvanje kulture sećanja na stradale u logorima Slanu i Metajna.

Istorijski izvori ukazuju na veliku tragediju koja se dogodila na tom području, gde su hiljade zatočenika izgubile život. Prema navodima udruženja, određeni istorijski podaci o ovim događajima zabeleženi su i u publikacijama koje su izdavale lokalne institucije. Ipak, današnja situacija na terenu pokazuje duboke podele.

S druge strane, lokalne vlasti u Novalji osporavaju proceduru postavljanja obeležja. Načelnik Ivan Dabo izjavio je da za obnovljeni krst nije izdata neophodna saglasnost gradskih vlasti, te su najavljeni pravni postupci. Ovakav razvoj događaja prati i politička reakcija pojedinih organizacija, koje smatraju da se kroz postavljanje ovakvih simbola unosi politička pozadina u prostor koji zahteva drugačiju vrstu memorijalizacije.

Osim pitanja oko samog krsta, Bastašić ukazuje i na širi problem odnosa prema srpskom nasleđu u Hrvatskoj, tvrdeći da je proces uklanjanja tragova postojanja vidljiv kroz pravni status grobalja i odnos prema memorijalnim objektima. Pitanje „ko sme i kako treba obeležavati mesta stradanja” ostaje otvoreno, dok tenzije između različitih tumačenja prošlosti nastavljaju da utiču na društvene odnose.